راه‌کارهایی برای دریافت مطالبات از کارفرمایان

علی واحد عزیز در مطلبی آموزشی!! به راه‌کارهایی برای عدم و یا دیرکرد پرداخت مطالبات پیمانکاران پرداخته است که من بر اساس قولی که در نظرات ذیل آن نوشته داده بودم، به ارائه راهکارهایی برای دریافت پول از کارفرمایان میپردازم. نکته مهم این است که بهکارگیری روشهای ارائه شده، نیازمند تجربه و دقت و هوش لازم و کافی است و استفاده نادرست از این روشها دارای عوارض غیر قابل جبرانی میباشد. پس مسئولیتی در به کارگیری نادرست روشهای ارائه شده بر عهده نگارنده نخواهد بود!

  • چک قابل پرداخت نیست؟! برگه بزنید!

    ابتدا به موضوع ماده ۲ قانون چک نگاه میکنیم. “
    صادرکننده چک باید در تاریخ صدور معادل مبلغ چک در بانک محال علیه وجه نقد داشته باشد و نباید تمام یا قسمتی از وجهی را که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج نماید یا دستور عدم پرداخت وجه چک را دهد و نیز نباید چک را به‌صورتی تنظیم نماید که بانک به عللی از قبیل عدم مطابقت امضاء یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات چک و امثال آن از پرداخت وجه چک خودداری نماید.” به نظر من این ماده دربرگیرنده تمامی مواردی است که باعث نقد نشدن یک چک میشود. از نداشتن وجه نقد تا عدم وجود یک امضا همه دلایلی است که شمول ماده ۲ را باعث میشود. پس از نظر قانونی خلاءی وجود ندارد و شما میتوانید روی یک چک برگه بزنید، اما بحث رودربایستی و این مسائل شاید مانع از برگه زدن چک شود که در این حالت هم دلایل و راهکارهای خاصی وجود دارد. یک راهکار این است که وصول چکهای دیگران را به به بانکی که در آن حساب دارید واگذار کنید. در این حالت بانک بدون مشورت با شما برگه لازم را برای چک بیمحل صادر خواهد کرد و اگر صاحب چک با کمال پر رویی اعتراض کرد که چرا روی چک برگه زدهاید، اگر کمی آدم خجالتی محسوب میشوید، میتوانید بگویید که کار بانک بوده است! در ادامه ولی لازم است از خجالتی بودن دست بردارید و چک را با یک چک در تاریخ دیگر معاوضه نکنید. در بسیاری از موارد نیازی نیست که کار را به دادگاه و شکایت بکشانید. تا همینجا هم حساب طرف مقابل خراب شده است و طرف مقابل مجبور خواهد بود وجه مطالبات شما را پرداخت کند. اما توصیه من این است که از ابتدا به طرف مقابل بگویید که چک اگر مشکل داشته باشد برگه خواهد خورد و شما در این زمینه اهل تسامح و تساهل نیستید. باور کنید که در بلند مدت همگان شما را در این زمینه به عنوان یک فرد بیرحم خواهند شناخت و کمتر با معضل چک برگشتی و مانند آن روبرو خواهید بود.

    نکته دیگر اینکه چک برگشتی را جتی با وجود تامین موجودی حداقل تا ده روز نقد نکنید. در این شرایط حساب بانکی طرف بدحساب خود را خراب کردهاید و او لازم است که برای رفع سوء حساب بانکی خود مراحلی را طی کند.

  • کچلکردن کارفرما!

    هفتهای شش روز و روزی دو الی سه بار پیگیری مطالبات را انجام دهید. اگر به شما گفتند که چک آخر هفته حاضر است، شما وسط هفته هم برای پیگیری تماس بگیرید. اگر گفتند تا دو هفته دیگر چک حاضر است. هفتهای دو بار تماس بگیرید. اگر فحش دادند و بد اخلاقی کردند هم مهم نیست. آنها هر شخصیتی داشته باشند در اصل مطالبات شما تاثیری نخواهد داشت و نباید از موضوع منحرف شوید مگر اینکه در جهت دریافت مطالبات بخواهید جو درست کنید. مثلا میتوانید به جهت فشار بیشتر، توهینی که به شما شده است را بهانه قرار دهید و شلوغش کنید. با این حال همیشه در همه مراحل به یاد داشته باشید که مطالبات حق شما است و “حق گرفتنی است“. در مواردی میتوانید فردی را استخدام کنید که هر روز برود در اتاق امور مالی کارفرما بنشیند. حتی اگر این فرد حرفی هم نزند، کافی است که روی اعصاب کارفرما باشد!

  • لابی را فراموش نکنید

    سازمان کارفرمای شما دارای مدیران مختلفی است که به یقین نرمافزار/کالا/خدمات شما کار بخشی از آنها را راه میاندازد. پس شک نکنید که در کنار سیاست فشار از پایین که در بند قبل توضیح داده شد، چانهزنی از بالا کارساز خواهد بود. وضعیت خود را تشریح کنید و توضیح دهید که شما محق دریافت حق و حقوق خود هستید.

    توصیه میشود که جریانهای سیاسی و سازمان غیر رسمی کارفرما را شناسایی کنید. در این شرایط میتوانید آن جناحی که پول شما را نمیدهد پیش جناح متقابل رسوا کنید و بگویید که اینها با عدم پرداخت پول، موجب اخلال در کار سازمان میشوند.

  • فشار از جهات مختلف!

    اگر متوجه شدید که سیاست کچل کردن کارفرما به تنهایی جواب نمیدهد. میتوان از جهات دیگر هم به کارفرما فشار وارد کرد. به عنوان نمونه میتوان سطح خدمات را کاهش داد و یا در موارد شدید، حتی خدمات را معلق ساخت. البته به کارگیری این راه حل نیازمند دقت و تجربه است و باید خیلی دقیق میزان وابستگی کارفرما به خدمات شما را در نظر داشت. نکته مهم این است که اگر هزینه تغییر پیمانکار کمتر از هزینه تعامل با شما باشد، برای رو کمکنی هم که شده کارفرما شما را خلع ید خواهد کرد. پس به کارگیری این روش مانند چاقوی جراحی نیازمند مهارت است. البته شما میتوانید در مورد یک بیمار مرده (کارفرمای بدون سود) به هر روشی از چاقوی جراحی استفاده کنید.

  • قاطع و برنده و بیرحم ولی با مروت

    در سازمان کارفرما افرادی پیدا میشوند که ذاتن بیمار هستند و از پیمانکار بدشان میآید. محض خنک شدن دل خود و یا فخر فروشی به همکار و قدرتنمایی به پیمانکار هم که شده باعث اخلال در روند پرداختهای شما خواهند شد. پیشنهاد من این است که سیاست مسامحه با این افراد را کنار بگذارید و یک بار برای همیشه تکلیف خود را با آنها مشخص کنید. این موضوع باعث بهبودی بیماری این افراد نمیشود، اما آنها در بروز نشانههای بیماری خود، احتیاط بیشتری خواهند داشت و البته اگر از دستشان برآید کارشکنی بیشتری هم خواهند داشت. به هر ترتیب در این شرایط حواستان به برخی خانمهای میانسال مجرد باشد که با کمتر فرمولی مدیریتپذیر میباشند. (حتی موردی داشتهام که قید دریافت مطالبات میانی قرارداد را زده و همه در تسویه حساب نهایی پروژه منظور کردهام که فقط یک بار با خانم مسئول مربوطه مواجه شوم!)

  • فضاسازی و بازی بدون توپ

    در بازی گرفتن مطالبات شما فقط با ذینفعان پروژه و امور مالی طرف نیستید. میتوانید در موارد زیادی فضا سازی کنید. به عنوان مثال اگر نگهبان سازمان کارفرما با شما بد رفتار کرد میتوانید موضوع را به حراست بکشانید و آنجا ضمن اعتراض به رفتار بد نگهبان، گریزی هم به صحرای کربلا بزنید! و بگویید که پول نگرفتن به یک طرف، حالا چرا نگهبان بد رفتار میکند!

    در مورد مطالبات سنگین میتوان موضوع را به سازمانهای بالادستی هم کشاند. مثلن اگر یک اداره کل در مرکز یک استان در پرداحت مطالبات مشکل دارد، بد نیست که موضوع را به استانداری هم بکشانید.

  • شخصیت خود را حفظ کنید و ضعیف نباشید

    خیلی از افراد بیمار در سازمانهای کارفرمای دولتی دوست دارند ضعف یک پیمانکار را ببینند. پس در پیچیدهترین بحرانهای مالی هم نباید خود را ضعیف نشان دهید و یا رفتاری کنید که شخصیت شما را زیر سئوال ببرد. (دیدهام که متاسفانه حتی برخی از پیمانکاران در دریافت مطالبات از لباسهای سطح پایین استفاده میکنند) اینچنین رفتارهایی به اضافه استفاده از افراد ناباب و بیشخصیت در این زمینهها (مانند شرخرها) کمک چندانی به دریافت مطالبات شما نخواهد کرد.

  • کارهایی که نباید انجام داد

    از نظر من شما برای گرفتن مطالبات حق چندین کار را ندارید:

    رشوه: فراموش نکنید که رشوه یعنی تقویت فساد اداری و فساد اداری یعنی بیعدالتی و بی عدالتی یعنی اینکه یک کودک در تب بیماری بسوزد و هزینه درمان او وجود نداشته باشد. به چه قیمتی حاضر به مرگ یک کودک هستید؟

    بیاحترامی و توهین: اگر از جنبه مهم انسانی قضیه بگذریم (که نباید بگذریم) هر گونه بیاحترامی و توهین باعث خواهد شد که شما در سازمان کارفرما در موضع ضعف قرار بگیرید. پس حتی در شدیدترین حالات عصبی هم نباید به کسی توهین و بیاحترامی شود.

    نا امیدی و خستگی: شک نداشته باشید که کارفرما به دنبال خسته کردن شما برای انصراف از دریافت مطالبات است. آیا باید به او تسلیم شد؟ مهم این است که همگان بدانند شما در دریافت مطالبات خود خسته نمیشوید و این دانستن مستلزم این است که در همه مراحل پیگیر باشید. به یقین دفعات بعد با آگاهی از پیگیری شما، کارشکنی کمتری خواهند داشت.

    دروغ‌‌گویی: من واعظ مذهبی نیستم و موعظه اخلاقی در صلاحیتهای من نیست. اما باور دارم که دروغ شخصیت را زایل و حرفها را غیرقابل باور میکند. اگر میخواهید که شخصیت با نفوذی داشتهباشید و به خواستههای قانونی خود برسید، هرگز دروغ نگویید. مطمئن باشید که اگر شخصیت شما، به عنوان یک شخصیت قابل احترام و درستکار تعریف شود دیگران (به جز افراد مریض) همراهی بیشتری با شما خواهند داشت.

    پ.ن: این راهکارها را کسی مینویسد که ده سال پیش وقتی بهساد تاسیس شده بود برای درخواست پول از کارفرما کلی خجالت میکشید و سرخ و سفید میشد!