پرش به محتوا

سوسک یا تکاور، مسئله این است.

سال ۸۶ بود که در یک نمایشگاه بزرگ شرکت کرده بودیم. تابستان داغ تهران بود و ما شرکت‌های فناوری اطلاعات، مثل همیشه، برای حل مشکلات همه سازمان‌ها و شرکت‌ها مثلا راهکار داشتیم. خیلی شیک و کت‌وشلوارپوشیده و احیاناً کراوات‌زده، و خانم‌ها با آرایش حساب‌شده و دقیق، با اعتمادبه‌نفس و گاهی آلوده به خالی‌بندی و دروغ، برای سازمان‌های دولتی و خصولتی که پول خرج این موضوعات می‌کردند، از مزایای کار با خود و محصول‌مان می‌گفتیم.

روز آخر نمایشگاه، قرار بود ساعت ۴:۰۰ بعدازظهر سالن را ترک کنیم. بعد گفتند ساعت ۲:۰۰. ساعت ۲:۰۰ که شد، گفتند نه، همان ساعت ۴:۰۰؛ اما سیستم سرمایشی از همان ساعت ۲:۰۰ از کار افتاد. ما ماندیم و وسایل جمع‌شده، گرمای هوا، راننده‌های وانتی که پشت در منتظر بودند، غر می‌زدند و بابت ۲ ساعت توقف اضافه مطالبه پول می‌کردند، و حراست نمایشگاه که اجازه ترک سالن را نمی‌داد. و البته این مسائل در ایران عادی است.

ناگهان (برخی از) همان آدم‌های فرهیخته و کراوات‌زده تبدیل شده بودند به آدم‌هایی چاله‌میدانی با زبان چاروادار که فحش‌های بد می‌دادند و دادوبیداد می‌کردند؛ درحالی‌که حراست فیزیکی هم مجوز داشت سر بقیه داد بزند و نمایش قدرت بدهد.

آن‌جا به خودم گفتم: عمق فرهیختگی جامعه تحصیل‌کرده و فناور ما به یک میلی‌متر هم نمی‌رسد. آن هم در سال ۸۶.

سال‌ها از آن ماجرا می‌گذرد، سال‌هایی توام با تحریم و بحران و تورم

امروز هم، علی‌رغم سال‌ها زندگی در بحران، هنوز زیستن در بحران را بلد نیستیم. بیش از آن‌که صبر سازنده را پرورش دهیم، خوره ذهنیِ نگرانی مخرب ساخته‌ایم. بیش از دوست داشتن یکدیگر، فرصت‌طلبی را یاد گرفته‌ایم و بیش از تفکر عمیق، نمایش و رنگ را.

بحران‌های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی، بیش از آن‌که از ما تکاورانی چقر ساخته باشند که بتوانند از باتلاق عبور کنند، ما را به آفتاب‌پرست و سوسک آپارتمانی تبدیل کرده‌اند؛ موجوداتی که گرچه آن‌ها هم جان‌سخت‌اند، اما نه زیبا هستند و نه ارزش‌آفرین. فقط یاد گرفته‌اند در محیط سمی هم زندگی کنند! اگر بشود اسمش را گذاشت زندگی.

این‌گونه است که نفس‌هایمان به شماره افتاده و بسیاری از همراهان را، به‌مثابه جنازه‌هایی ازنفس‌افتاده، در این جاده سنگلاخ به پشت سر خود وانهاده‌ایم؛ تا آنجا که دیگر به چیزی جز نجات خود نمی‌اندیشیم. و این همان تله مرگ‌باری است که لاجرم با اولین وزش این توفان سهمناک به درون آن خزیده‌ایم و هر روز بیشتر به اعماقش فرو می‌رویم.

این روزها، لگدخورده جامعه هستیم. اما باور دارم، باور عمیق دارم که نسخه شفابخش کسب‌وکارهای ایرانی، نه یافتن کمکی برای خود، بلکه تلاش برای کمک به دیگران است. تنها تبلور مهربانانه توانایی‌هایمان است که می‌تواند باور زیستن را در فراسوی درماندگی‌ها دوباره ایجاد کند.

شاید در اوج درماندگی و غرور، آن‌قدر مشت به صورت‌هایمان زده باشند که توان تفکر را هم از دست داده باشیم. شاید دیگر ندانیم که حتی به کمک نیاز داریم یا نه. شاید تورم و سود دلالی از یک سو و عقب ماندن از تورم از سوی دیگر، اقتصاد تولیدمحور و حتی خدمت‌محور را از مفهوم خالی کرده باشد.

اما هنوز شاید بتوانیم، حتی برای یک لحظه، چشمان خود را در میانه این توفان سرد و کشنده باز کنیم، به دوست خود نگاه کنیم و بگوییم: فلانی، بیا دستت را به من بده.

۱ دیدگاه دربارهٔ «سوسک یا تکاور، مسئله این است.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *