رشوه، به همین زشتی!

حدود ده سال پیش اولین باری بود که برای پیش برد کار شرکت از من تقاضای رشوه شد توسط حسابدار یک مجموعه دولتی بابت اینکه چک ما را زودتر از روند معمول به ما بدهد….
راستش یک ده دقیقه ای نمی فهمیدم منظور طرف چیست؟ و چرا من یک مبلغ بدهم تا چکی که صورتجلسه تایید آن به دستش رسیده بود به جای یک ماه دیگر، تا یکساعت دیگر به من بدهد….! بیچاره آخر کار مجبور شد واضح و شفاف خواسته اش را مطرح کند، تا من نادان متوجه شوم!
از آن زمان تا حال، همیشه در زمانی که چنین موضوعی مطرح می شود احساس حال به هم خوردگی پیدا می کنم. آن هم از خودم، که چرا کار شرافتمندانه برنامه نویسی و یا تحلیل را به عنوان یک حقوق به گیر رها کرده ام و کار شرکتی انجام می دهم.
همیشه هم در آن برزخی که گفته اید گرفتار شده ام، اینکه یک کار زشت را انجام دهم و یا اینکه منافع شرکت و کارکنان آن را حفظ کنم؟هنوز هم قانع نشدم که کدام درست است. به همین خاطر تا حد ممکن تصمیم گیری در این زمینه را به همکاران دیگرم سپرده ام و گفته ام، خواهش می کنم تا حد ممکن به من نگویید چه اتفاقی افتاده که همان حس قدیمی دوباره زنده می شود. اما چه سود؟
القصه…
به نقطه خیلی درستی اشاره کرده اید و دست روی مساله بسیار حساسی گذاشته اید که تاکنون کسی شاید شهامت شفاف سازی آن را نداشته است. همه می دانیم غلط است اما با توجیه چاره چیست و خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو به آن مبادرت می کردیم. اگر همه بپذیریم که رشوه دادن و گرفتن بد است، آنوقت می توان در یک مسابقه عادلانه شرکت کرد و با خیال راحت قیمتهای واقعی را اعلام نمود.
منتها نمی دانم این حرکتی که شما می خواهید شکل دهید موفق خواهد شد یا نه، چرا که فرهنگ کسب و کار ما آلوده تر از آن است که با یک گل بهار شود، سهم شرکتهای کامپیوتری در این مساله به نظر من آنقدر ناچیز است که شاید اصلا به چشم نیاید و … اما …
حمایت خودم را تا جایی که حیات و ممات شرکت به آن وابسته نشود از این حرکت اعلام می کنم که فکر می کنم مساله بسیار مهمی است.
تلاش خواهم کرد ظرف روزهای آینده در وبلاگ هم در این زمینه بنویسم که بهتر است در یک حرکت جمعی به فرهنگ سازی در این زمینه بپردازیم تا زمانی که کسی خواست اقدامی کند تنها و رها شده نماند.
همین!

@Mara: این همین مسئله ای است که ما با آن روبرو هستیم. یعنی دفع افسد به فاسد.

به مطلبی اشاره کردید که جای بحث بسیار دارد. متاسفانه بیماری سیستم اقتصادی و قضایی کشور دریافت و پرداخت رشوه را در فرهنگ ما ایرانیها نهادینه کرده و طلب رشوه بخشی شده از اداب و رسوم و فرهنگ ما. داستان رشوه در جامعه ما داستان کلماتی است که به غلط مصطلح معروف شده اند یعنی کلماتی که می دانیم غلط است اما در اثر تکرار در استفاده به دایره لغات جامعه اضافه شده اند و به کار بردنشان اشتباه محسوب نمی‌شود. من هم به اندازه توان خودم در وبلاگم مطلبی خواهم نوشت تا لااقل برای خودم تلنگر دوباره‌ای باشد.

بگذارید بهتر توضیح بدهم:
کمی که فکر کردم به این نتیجه رسیدم که رشوه فقط وقتی بد است که در راستای کار غیرقانونی باشد. در غیر این صورت اصلاً رشوه نیست.

مثلاً شما به کارمند یک اداره‌ی دولتی پولی بدهید که کار شما را نه خارج از نوبت اما سریع‌تر انجام بدهد. اگر آن ادازه‌ی دولتی صریحاً دریافت چنین پولی را برای کارمندانش قدغن نکرده باشد، آیا این اشکالی دارد؟
می‌دانید چه می‌گویم؟ مرز بین رشوه و پرداخت حق‌الزحمه آن قدر ها هم که به نظر می‌رسد واضح نیست.

@امیر نام آور: منتظر نوشته های ارزشمند شما هستم

در مورد بند دوم نظر آخرم (کارمندی که ذاتاً کم‌کار است و پولی به او می‌دهیم تا کار ما را سریع‌تر انجام دهد) مثالی به ذهنم رسید که موضوع را روشن‌تر می‌کند. فرض کنید یک نفر برای دزدی به خانه‌ی شما آمده است اما شما برای این که او را از دزدی تمام وسایل خانه منصرف کنید پولی به او می‌دهید تا برود. دزدی زشت است اما آیا کار شما که به او پول داده‌اید تا از دزدی منصرفش کنید نیز زشت است؟